Chuyện Mục: Phong Thủy

Đặt tên cho con là một nghệ thuật (phần1)

Ý nghĩa ban đầu của họ tên chỉ "biệt hiệu" của một người, giúp cho việc xưng hô dễ dàng hơn, có tác dụng phân biệt người này với người kia", Cùng với sự tiến triển của lịch sử, mọi người đã nhận thức ra tầm quan trọng của họ tên: Nó liên quan đến sự nghiệp, sức khoẻ, sự tôn kính, hôn nhân và quan hệ xã giao của con người.
Họ tên phán ánh văn hoá và tâm lý của con người.

Do là "biệt hiệu" riêng của mỗi người trong xã hội nên nó có quan hệ chặt chẽ với lịch sử, văn hoá, địa điểm, tư tưởng và phong tục tập quán. Ngoài tác dụng "phân biệt các thành viên của xã hội", nó còn có nhiều tác dụng khác như biểu đạt tình cảm, ý chí, mong muốn, tâm tư,... Một tên gọi đầy hàm súc sẽ tốt hơn nhiều "biệt hiệu" hay "ký hiệu". Do đó đặt tên là một nghệ thuật có tính khoa học. Đặt tên phái có hàm nghĩa phong phú sâu sắc, độc đáo, dễ đọc, nghe cũng thuận tai, tránh từ đa nghĩa, gây hiểu nhầm.

dat-ten-cho-be
Nói cách khác, đạt tên vừa cần có ý nghĩa thực tế, vừa có tính nghệ thuật, đồng thời còn có chức năng giáo dục. Việc đặt tên có liên quan đến cá nhân và xã hội, khi đặt tên hay thay đổi họ tên cần thiết phải nghiên cứu và sử dụng cho hợp lý, tránh gây khó khăn, trở ngại trong cuộc sống xã hội.

Yêu cầu và nguyên tắc đặt tên, trải qua hàng ngàn năm văn hoá và sự giao thoa với văn hoá nước ngoài, hiện gần như đã trở thành tính quy định từ ý hay âm của từ đến thói quen hay việc tránh trùng tên đều có đặc trưng riêng, đó cũng có thể coi như những cấm kỵ khi đặt tên. Là một loại nghệ thuật, nó không thể tuỳ tiện được.
Đặt tên cần có học thức nhất định, đặt một tên hay không phải là chuyện dễ. Để chọn được một cái tên lý tưởng, nhiều người đã bỏ biết bao công sức và thời gian, nhưng vẫn không tránh khỏi việc đi lầm đường, chọn tên không được như ý muốn. Trong cuộc sống hiện nay khi đặt tên cho con mình hay người khác nhiều người rất dễ phạm phải "cấm kỵ". Vậy cần phải tránh những gì, chú ý điều gì. Thực ra có rất nhiều yêu cầu khác nhau, nội dung phong phú, ở đây chúng tôi chỉ lựa chọn những tiêu chí thông dụng nhất.

KẾT HỢP HỌ TÊN

Con cái là kết tinh tình yêu chân thành giữa cha và mẹ, điều này không chỉ thể hiện trong việc chăm sóc con cái mà còn thể hiện trong họ tên của chúng. Trong cuộc sống hiện thực, rất nhiều người có tên theo kiểu ghép họ của cha mẹ, kiểu tên này dạy dỗ con cái để họ hiểu rằng cuộc sống của chúng có được là nhờ cha mẹ, phải tôn trọng và yêu quí cha mẹ, bởi họ tên cũng thể hiện sự bình đẳng giữa nam nữ, đồng thời thúc đấy mối quan hệ hoà thuận giữa cha mẹ và con cái.

Hình thức ghép họ này như sau:
Trực tiếp lấy họ cha mẹ sắp xếp theo thứ tự nhất định. Ví dụ cha họ Nguyễn, mẹ họ Mai, con sẽ có tên là Nguyễn Mai, hoặc cha họ Lê, mẹ họ Hoàng, con trai sẽ tên là Lê Hoàng. Các trường hợp này đều là 2 tên, thế là có người thử dùng thêm từ khác để tô điểm, làm cho họ tên càng thêm hấp dẫn, ví dụ Đoàn Lê Hương, Vũ Lê Phú, Trần Vũ Vân Anh,... Việc kết hợp thêm từ vào sẽ làm cho họ tên hấp dẫn hơn.

ĐẶT TÊN THEO TÊN VẦN

Nhiều người tiến hành "xử lý" tên của mình đế đặt tên cho con, như vậy mà ngẫu nhiên có được tên đẹp. Nhưng để làm như vậy phải tận dụng đặc điểm kết cấu tiếng Việt để sửa đổi linh hoạt. Xét từ một góc độ nào đó, đặt tên cũng như một trò chơi, chỉ có nắm vững luật chơi mới có thể thành công.

Chẳng hạn tên con có cùng âm đầu hoặc cùng vần với tên cha, mẹ. Cha là Biên, con sẽ tên là Bình, Bắc; mẹ là Hương, con đặt tên là Hà, Hoa hay Thương, Khương.
Tên anh chị em cũng có thể đặt cùng âm đầu hay cùng vần với nhau như Hương, Hằng; hay Tùng, Toàn.
Cách đặt tên này khá linh hoạt, nội dung cũng khá độc đáo nên được nhiều người sử dụng.

ĐẶT TÊN TỪ CÁCH GHÉP HỌ TÊN

Có thể ghép họ tên cha mẹ để đặt tên con, như Lê Hồng Minh được lấy từ Lê Hồng Phong và Nguyễn Thị Minh Khai. Hoặc ghép hai họ của cha mẹ để không bị bất công, như Trần Nguyễn Lan Anh, Trần Hoàng Khánh. Cách đặt tên này có ưu điểm là tránh được hiện tượng trùng tên, nhưng không phải tên nào cũng có thể ghép được như vậy, nên vẫn chưa được sử dụng rộng rãi.

 ĐẶT TÊN TẠO THÀNH TỪ GHÉP

Nếu để ý bạn sẽ thấy rất nhiều người có tên tạo thành từ ghép khi đứng trước (hoặc sau) tên cha mẹ, anh chị em. Như Tuấn (anh) Tú (em), Chiến (anh) Thắng (em), Tuấn (con) Kiệt (cha), Bảo (chị) Ngọc (em)... Cách đặt tên này khá đơn giản nhưng ý nghĩa sâu sắc, tuy vậy vẫn phải chú ý cả họ tên của người đó có hợp lý không. Chẳng hạn, Nguyễn Anh Tuấn là tên hay, nhưng không hợp lý bởi Anh ở đây theo âm Hán Việt có nghĩa là "tài năng xuất chúng", nhưng lại gây hiểu lẩm, trở ngại trong xưng hô của người Việt.

XEM TIẾP: đặt tên cho con đặt tên con tên hay cho con đặt tên đẹp